CVR و CVI دو شاخص پرکاربرد در بررسی روایی محتوایی پرسشنامهاند، اما به یک سؤال پاسخ نمیدهند. CVR معمولاً ضرورت هر گویه را از نگاه خبرگان بررسی میکند؛ I-CVI میزان توافق خبرگان درباره مرتبطبودن آن گویه را نشان میدهد. داشتن چند عدد مطلوب، بهتنهایی ثابت نمیکند که ابزار همه ابعاد سازه را پوشش میدهد یا برای پاسخدهندگان قابل فهم است.
در این راهنما، با یک مثال فرضی دهنفره، محاسبه شاخصها و فرمول اکسل را مرور میکنیم. سپس تفاوت دو روش S-CVI و نحوه گزارش تصمیمهای اصلاح ابزار را توضیح میدهیم. پیش از اجرا، روش و ملاک تصمیمگیری را در طرح خود مشخص کنید.
روایی محتوایی دقیقاً درباره چیست؟
فرض کنید میخواهید آمادگی بیمار برای خودمراقبتی را بسنجید. گویهها باید به همین مفهوم مرتبط باشند، جنبههای مهم آن را جا نیندازند و برای جمعیت هدف قابل فهم باشند. این سه بُعد در رویکرد COSMIN با عنوان ارتباط، جامعیت و فهمپذیری مطرح میشوند. بررسی عددی نظر متخصصان بخشی از شواهد است و باید با تعریف سازه و بازخورد کاربران همراه شود. توضیح روایی محتوایی از دیدگاه COSMIN
برای ابزار آماده نیز صرف وجود نسخه فارسی کافی نیست. جمعیت، زمینه استفاده، مجوز، دستور اجرا و نمرهگذاری را بررسی کنید. راهنمای انتخاب پرسشنامه معتبر فارسی کمک میکند پیش از شروع یک اعتبارسنجی تازه، شواهد موجود را درست ارزیابی کنید.
CVR و CVI را در فرم داوری جدا نگه دارید
| شاخص | پرسش نمونه | پاسخها |
|---|---|---|
| CVR | این گویه برای سنجش سازه چقدر ضروری است؟ | ضروری؛ مفید اما غیرضروری؛ غیرضروری |
| I-CVI | این گویه چقدر با سازه و زمینه هدف مرتبط است؟ | یک مقیاس چهاردرجهای با تعریف روشن هر درجه |
در مثال این مقاله، برای مرتبطبودن از نمرههای ۱ تا ۴ استفاده میکنیم و نمرههای ۳ و ۴ را مرتبط در نظر میگیریم. این تعریف باید قبل از جمعآوری نظرها به خبرگان اعلام شود. اگر وضوح یا سادگی را هم میسنجید، ستونهایشان را جدا نامگذاری کنید و همه را بیتوضیح «CVI» نخوانید.

محاسبه CVR با یک مثال دهنفره
در فرمول زیر، N تعداد خبرگانی است که برای همان گویه نظر معتبر دادهاند و Ne تعداد کسانی است که گزینه «ضروری» را انتخاب کردهاند:
CVR = (Ne - N/2) / (N/2)
N = 10, Ne = 9
CVR = (9 - 5) / 5 = 0.80
اگر ۵ نفر از ۱۰ نفر گویه را ضروری بدانند، CVR صفر میشود؛ اگر همه ضروری بدانند، برابر یک است. برای نتیجهگیری درباره پذیرش گویه باید تعداد خبرگان و جدول یا روش آستانه انتخابشده را گزارش کنید. یک عدد ثابت را برای هر اندازه پنل به کار نبرید. مقاله Ayre و Scally روش محاسبه مقادیر بحرانی را بازبینی کرده است. مقاله مقادیر بحرانی CVR
برای مثال، با N برابر ۱۰، مقادیر حاصل از شمارش رأیها گسستهاند: ۸ رأی ضروری، CVR برابر ۰٫۶۰ میدهد و ۹ رأی، ۰٫۸۰. بنابراین اگر در یک منبع آستانهای بین این دو دیدید، باید آن را به تعداد رأی لازم تبدیل و منبع را روشن کنید؛ گردکردن دلخواه میتواند تصمیم را عوض کند.
محاسبه I-CVI و دو نوع S-CVI
در تعریف مورد استفاده این مثال، I-CVI برابر تعداد امتیازهای ۳ یا ۴ تقسیم بر تعداد پاسخ معتبر خبرگان برای گویه است. اگر ۹ نفر از ۱۰ نفر نمره ۳ یا ۴ بدهند، I-CVI برابر ۰٫۹۰ میشود. این عدد با CVR همان گویه الزاماً برابر نیست، چون پرسشها متفاوتاند.
| گویه | رأی ضروری | CVR | رأی مرتبط | I-CVI |
|---|---|---|---|---|
| الف | ۹ از ۱۰ | ۰٫۸۰ | ۹ از ۱۰ | ۰٫۹۰ |
| ب | ۸ از ۱۰ | ۰٫۶۰ | ۱۰ از ۱۰ | ۱٫۰۰ |
| ج | ۱۰ از ۱۰ | ۱٫۰۰ | ۸ از ۱۰ | ۰٫۸۰ |
اگر همین سه گویه را صرفاً برای نمایش محاسبه در نظر بگیریم، میانگین I-CVIها یا S-CVI/Ave برابر ۰٫۹۰ است. در روش توافق همگانی یا S-CVI/UA، فقط یک گویه از سه گویه توافق کامل دارد؛ پس نتیجه یکسوم، حدود ۰٫۳۳ است. این اختلاف خطای حساب نیست؛ دو تعریف متفاوتاند. مقاله Polit و Beck دقیقاً بر روشنگفتن روش محاسبه شاخص سطح مقیاس تأکید میکند. منبع روشهای گزارش CVI
فرمول اکسل برای محاسبه
یک برگه برای ضرورت و یک برگه برای مرتبطبودن بسازید. فرض کنید در ردیف دوم، پاسخ ده خبره در سلولهای B2 تا K2 قرار دارد. در برگه ضرورت، ضروری را با ۱ و دو گزینه دیگر را با ۰ کد کنید؛ این ادغام فقط برای محاسبه است و پاسخ اصلی را نگه دارید. فرمول زیر پاسخ خالی را صفر فرض نمیکند، اما باید علت پاسخندادن و حداقل تعداد قابل قبول را بررسی کنید:
CVR:
=(COUNTIF(B2:K2,1)-COUNT(B2:K2)/2)/(COUNT(B2:K2)/2)
I-CVI for relevance ratings coded 1,2,3,4:
=COUNTIF(B2:K2,">=3")/COUNT(B2:K2)
S-CVI/Ave when item CVIs are in L2:L4:
=AVERAGE(L2:L4)
S-CVI/UA for the same three item CVIs:
=COUNTIF(L2:L4,1)/COUNT(L2:L4)
فرمولها فرض میکنند مقدارهای نامعتبر وارد نشده و حداقل یک پاسخ معتبر وجود دارد. برای پنل برنامهریزیشده دهنفره با پاسخ ناقص، بیسروصدا مخرج را عوض نکنید؛ تعداد پاسخ هر گویه و روش برخورد با آن باید شفاف باشد. در بعضی تنظیمات اکسل جداکننده آرگومانها نقطهویرگول است. برای کنترل، فرمول را ابتدا با مثال جدول بالا امتحان کنید.

خبرگان و پاسخدهندگان هدف چه نقشی دارند؟
ترکیب پنل را متناسب با سازه انتخاب کنید: متخصص موضوع، فرد آشنا با روش اندازهگیری و در صورت نیاز نماینده محیط اجرا. تعداد افراد را صرفاً با یک عدد رایج تعیین نکنید؛ هدف، تنوع تخصص و روش تصمیم اهمیت دارند. پیش از دعوت، تعریف سازه، جمعیت هدف، دستور نمرهدهی و فضای نظر آزاد را آماده کنید.
کاربران هدف میتوانند ابهامهایی را ببینند که خبره متوجه آنها نمیشود. از پاسخدهنده بخواهید توضیح دهد سؤال را چگونه فهمیده و برای پاسخدادن چه چیزی را به یاد آورده است. یک واژه از نظر متخصص دقیق و از نظر بیمار نامفهوم است. این بازخورد را صرفاً به یک عدد تبدیل نکنید؛ تصمیمهای اصلاحی را مستند کنید.
گویه ضعیف را حذف کنیم یا اصلاح؟
اگر گویه یک بُعد مهم سازه را پوشش میدهد، حذف فوری ممکن است جامعیت ابزار را کاهش دهد. نظر کیفی را بخوانید: آیا مشکل از نامرتبطبودن است، دوپرسشیبودن جمله، بازه زمانی مبهم یا واژه نامناسب؟ سپس تصمیم بگیرید اصلاح و داوری مجدد لازم است یا حذف. نسخهها و دلیل هر تصمیم را نگه دارید؛ امتیاز دورهای متفاوت را بدون توضیح با هم ترکیب نکنید.
چطور در پایاننامه گزارش کنیم؟
- تعریف سازه و نحوه تولید یا انتخاب گویهها.
- معیار انتخاب، تخصص و تعداد خبرگان، همراه تعداد پاسخ معتبر.
- مقیاس ضرورت و مرتبطبودن و قواعد کدگذاری.
- فرمول، منبع آستانه و تعریف دقیق شاخص سطح مقیاس.
- تعداد گویههای حفظشده، اصلاحشده و حذفشده با دلیل.
- نحوه بررسی فهمپذیری و پوشش محتوا در جمعیت هدف.
پرسشهای رایج
اگر CVI خوب باشد، دیگر پایایی لازم نیست؟
روایی محتوایی و پایایی ویژگیهای متفاوتیاند. شواهد لازم به نوع ابزار و کاربرد بستگی دارند؛ یک شاخص جای همه ارزیابیها را نمیگیرد.
میتوان نمرههای خبرگان را برای رسیدن به حد مطلوب تغییر داد؟
خیر. پاسخها باید همان نظر ثبتشده باشند. راه درست، اصلاح مستند گویه و در صورت نیاز داوری دوباره است.
برای بررسی ابزار یا محاسبات، فرم خام داوری، تعریف سازه و روش تصمیم را آماده کنید. در مشاوره آماری مدیتورها میتوان این بخشها را پیش از تحلیل بازبینی کرد. برای برنامهریزی روش نیز راهنمای تدوین پروپوزال را ببینید.
بازبینی محتوایی: ۱۳ آبان ۱۴۰۵. تصویر اصلی، ترکیببندی مفهومی اختصاصی است؛ نمودارها و مثالهای عددی آموزشیاند و داده واقعی پژوهش یا تصویر مستند یک مؤسسه معرفی نشدهاند.