Rayyan به تیم مرور نظام‌مند کمک می‌کند رکوردهای جست‌وجو را منظم کند، تصمیم‌های غربالگری را ثبت کند و موارد اختلاف را پیدا کند. کیفیت کار همچنان به معیارهای روشن، ارزیابی مستقل و حل اختلاف مستند وابسته است. اگر معیارها مبهم باشند، سرعت بیشتر فقط ابهام را سریع‌تر تکثیر می‌کند.
این آموزش، مسیر عملی از آماده‌سازی فایل تا خروجی نهایی را توضیح می‌دهد. مبنای بخش‌های نرم‌افزاری، راهنمای رسمی بررسی‌شده در آبان ۱۴۰۵ است؛ نام بعضی گزینه‌ها یا امکانات طرح اشتراک می‌تواند در آینده تغییر کند. شکل‌های آموزشی این مقاله، تصویر واقعی رابط نرم‌افزار نیستند.
پیش از ساخت پروژه، این فایل‌ها را آماده کنید
- پروتکل و معیارهای ورود و خروج با شماره نسخه.
- خروجی مجاز هر پایگاه با نام منبع و تاریخ جست‌وجو.
- یک نسخه خام برای بازیابی در صورت اشتباه.
- فهرست اعضا، نقش‌ها و روش حل اختلاف.
- دفتر شمارش برای تکمیل نمودار PRISMA.
فرمت ورود را از گزینه‌های فعلی سامانه انتخاب کنید؛ هنگام انتقال، عنوان، چکیده، نویسندگان و شناسه‌ها را در چند رکورد نمونه کنترل کنید. وجود تعداد درست رکوردها ثابت نمی‌کند همه چکیده‌ها سالم منتقل شده‌اند. اگر فایل چند پایگاه را ترکیب کرده‌اید، منشأ هر بخش را در دفتر پروژه نگه دارید.
مرحله اول: ورود منابع و بررسی تکراری‌ها
فایل‌ها را وارد کنید و پیش از شروع تصمیم‌ها، تکراری‌های احتمالی را بازبینی کنید. عنوان مشابه، غلط املایی یا تفاوت نشانه‌گذاری ممکن است تطبیق را دشوار کند. برعکس، دو مقاله درباره یک مطالعه ممکن است گزارش‌های متفاوت و لازم باشند. قبل از حذف، عنوان، نویسندگان، سال، DOI و اطلاعات دیگر را کنار هم ببینید.
راهنمای رسمی Rayyan توصیه می‌کند ورود منابع و حذف تکراری‌ها پیش از غربالگری انجام شود و اعضا و حالت مستقل نیز از ابتدا تنظیم شوند. راهنمای رسمی شروع غربالگری
مرحله دوم: یک تمرین مشترک برای معیارها
پیش از تقسیم کار اصلی، مجموعه کوچکی از رکوردهای متنوع را برای تمرین انتخاب کنید. تعداد این تمرین به پروژه بستگی دارد؛ مثلاً ۱۰ تا ۲۰ رکورد می‌تواند برای آشکارکردن برخی ابهام‌ها مفید باشد، اما تضمین توافق کامل نیست. هر ارزیاب ابتدا مستقل تصمیم بگیرد و بعد اختلاف‌ها بررسی شوند.
مثال آموزشی: پروتکل درباره بزرگسالان و یک مداخله مشخص است. در چکیده‌ای، محدوده سنی معلوم نیست؛ این با مطالعه‌ای که صریحاً فقط روی کودکان انجام شده فرق دارد. برای مورد اول، ممکن است بررسی متن کامل لازم باشد؛ مورد دوم با معیار سن ناسازگار است. قاعده برخورد با اطلاعات ناکافی را پیش از اجرای اصلی بنویسید.
| ابهام | تصمیم تیم | آنچه ثبت می‌شود |
|---|---|---|
| سن در چکیده مشخص نیست | در صورت نبود دلیل روشن حذف، برای بررسی بیشتر نگه داشته شود | یادداشت نیاز به متن کامل |
| نمونه مختلط از دو جمعیت | قاعده استخراج زیرگروه طبق پروتکل بررسی شود | نیاز به داده جدا یا تماس با نویسنده |
| چند گزارش از یک مطالعه | گزارش‌ها به هم مرتبط شوند | شناسه مطالعه مشترک |
مرحله سوم: ارزیابی مستقل با Blind Mode
حالت Blind Mode دیدن تصمیم‌های دیگر ارزیابان را هنگام غربالگری محدود می‌کند. این قابلیت برای کاهش اثرپذیری از رأی همکار کاربرد دارد؛ با کورسازی شرکت‌کننده یا ارزیاب پیامد در یک کارآزمایی فرق می‌کند. اعضا باید بدانند چه کسی اجازه تغییر این تنظیم را دارد و چه زمانی تصمیم‌ها آشکار می‌شوند. مستندات رسمی Blind Mode
برای هر رکورد، یکی از تصمیم‌های متناسب مانند ورود، خروج یا بررسی بیشتر را ثبت کنید. «Maybe» یک وضعیت موقت برای مدیریت ابهام است؛ پیش از خروجی نهایی باید تکلیف آن روشن شود. برچسب موضوعی را با دلیل حذف اشتباه نگیرید: برچسب می‌تواند سازمان‌دهی کند، اما دلیل حذف باید به معیارهای پروتکل متصل باشد.
مرحله چهارم: حل اختلاف براساس روش اعلام‌شده
پس از تکمیل ارزیابی مستقل، مسئول مجاز حالت نمایش تصمیم‌ها را برای بررسی اختلاف‌ها تغییر می‌دهد. راهنمای فعلی Rayyan بین روش‌های Consensus و Majority تفکیک می‌کند. تنظیم پروژه را بررسی کنید و آن را با پروتکل تیم هماهنگ نگه دارید؛ رأی اکثریت نرم‌افزار نباید بی‌اطلاع جای روش توافق یا داوری سومِ ازپیش‌تعریف‌شده را بگیرد. راهنمای رسمی حل اختلاف
- هر ارزیاب دلیل و بخش مربوط از متن را توضیح دهد.
- اختلاف بر سر تعبیر معیار را از اشتباه خواندن جدا کنید.
- در صورت نیاز، طبق پروتکل از داور سوم کمک بگیرید.
- نتیجه و دلیل نهایی را ثبت کنید.
- اگر معیار نیاز به اصلاح دارد، تغییر و اثر آن بر تصمیم‌های قبلی را مستند کنید.
«نظر ارزیاب باتجربه‌تر» به‌تنهایی روش حل اختلاف قابل تکرار نیست. اگر یک ابهام در چند رکورد تکرار می‌شود، به تعریف معیار برگردید. در صورت تغییر، موارد مشابه قبلی هم باید بازبینی شوند.
مرحله پنجم: غربالگری متن کامل
برای گزارش‌های باقی‌مانده، متن کامل را از مسیر مجاز دریافت کنید. تصمیم عنوان و چکیده، تصمیم نهایی ورود به مرور نیست. در مرحله متن کامل، تمام معیارها، علت اصلی حذف و گزارش‌های مرتبط با یک مطالعه را کنترل کنید. نبود دسترسی به متن کامل را جدا از نامناسب‌بودن علمی گزارش ثبت کنید.
در راهنمای فعلی، Rayyan مراحل بیشتری مانند استخراج داده و خطر سوگیری هم معرفی می‌کند. وجود این امکانات، انتخاب ابزار ارزیابی یا روش استخراج را برای شما تعیین نمی‌کند؛ دسترسی و کاربرد هر قابلیت باید با نسخه و برنامه تیم بررسی شود. برای غربالگری، تمرکز را روی تصمیم‌ها و دفتر قابل بازبینی نگه دارید.
مرحله ششم: خروجی و کنترل شمارش‌ها
خروجی را با نسخه مشخص و تاریخ ذخیره کنید. دست‌کم مطمئن شوید رکوردهای بلاتکلیف باقی نمانده‌اند، اختلاف‌ها حل شده‌اند، دلایل حذف متن کامل وجود دارند و جمع شمارش‌ها با منابع ورودی سازگار است. اگر جست‌وجو به‌روز شد، دسته جدید را مشخص کنید تا اعداد دوباره شمرده نشوند.
برای مثال، دو ارزیاب که هرکدام ۵۰۰ رکورد مشترک را بررسی کرده‌اند، ۱۰۰۰ رکورد مستقل ایجاد نکرده‌اند. واحد شمارش همچنان همان ۵۰۰ رکورد است. راهنمای تکمیل نمودار PRISMA با مثال عددی این کنترل‌ها را گام‌به‌گام توضیح می‌دهد.
حریم داده و فایل‌های متن کامل
فایل‌ها را مطابق حقوق دسترسی و مقررات مؤسسه به اشتراک بگذارید. فضای یک پروژه مرور را برای بارگذاری داده خام قابل شناسایی بیماران استفاده نکنید. پیش از دعوت عضو یا استفاده از قابلیت‌های خودکار، نوع اطلاعات، شرایط سرویس و مجوزهای تیم را بررسی کنید. نسخه پشتیبان از پروتکل و خروجی تصمیم‌ها داشته باشید تا وابستگی کامل به یک رابط آنلاین ایجاد نشود.
پرسش‌های رایج
آیا استفاده از Rayyan جای ارزیاب دوم را می‌گیرد؟
ابزار مدیریت کار است. تعداد ارزیابان و استقلال آن‌ها باید با روش معتبر و پروتکل شما تعیین شود؛ پیشنهاد یا رتبه‌بندی خودکار معادل رأی علمی مستقل نیست.
هر رکورد نامطمئن را حذف کنیم؟
اطلاعات ناکافی در چکیده را با نقض روشن معیار یکی نگیرید. قاعده تیم را اجرا کنید و در صورت لزوم متن کامل را بررسی کنید.
همه امکانات در همه حساب‌ها یکسان است؟
امکانات و محدودیت‌ها می‌توانند به طرح حساب و تغییرات سرویس وابسته باشند. پیش از برنامه‌ریزی تیم، وضعیت فعلی امکانات مورد نیاز را کنترل کنید.
اگر هنوز معیارهای ورود مبهم‌اند، ابتدا راهنمای آماده‌سازی پروتکل و ثبت PROSPERO را مرور کنید. برای آموزش روش و هماهنگی همکاری، باشگاه متاآنالیز مدیتورها می‌تواند نقطه شروع باشد.
بازبینی محتوایی: ۱۳ آبان ۱۴۰۵. تصویر اصلی، ترکیب‌بندی مفهومی اختصاصی است؛ نمودارها و مثال‌های عددی آموزشی‌اند و داده واقعی پژوهش یا تصویر مستند یک مؤسسه معرفی نشده‌اند.
